Nasıl Teşhis Edilir?

Romatoid artriti tek başına kesinleştiren tek bir test yoktur. Tanı; hastanın şikâyetleri, doktorun muayenesi, kan testleri ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleri bir arada değerlendirilerek konur.

Muayenede, birden fazla eklemde (genellikle üç veya daha fazla) altı haftadan uzun süren iltihap bulguları aranır. Kan testlerinde, romatoid artrite işaret edebilen bazı antikorlara (romatoid faktör ve anti-CCP antikoru) ve vücuttaki iltihap düzeyini gösteren belirteçlere (CRP ve sedimentasyon) bakılır. Bu testlerin pozitif olması tanıyı destekler; ancak hiçbiri tek başına kesin tanı koydurmaz — bazı hastalarda bu testler negatif olduğu halde hastalık mevcut olabilir (seronegatif romatoid artrit).

Röntgen genellikle başlangıç tanısı için şart değildir; daha çok başka hastalıkları dışlamak ve tanı konduktan sonra hastalığın seyrini izlemek için kullanılır. Bazı durumlarda, kesin tanıya varmadan önce hastalığın bir süre takip edilmesi gerekebilir. Bu nedenle tanı sürecinde sabır ve düzenli takip önemlidir.

Nasıl Tedavi Edilir?

Romatoid artrit tedavisinin amacı; ağrı ve şişliği kontrol altına almak, eklem hasarını en aza indirmek ve hastanın günlük hayatını rahatça sürdürmesini sağlamaktır. Eklem hasarının büyük kısmı genellikle ilk iki yılda oluştuğu için, tedaviye erken başlamak ve iltihabı baskılamak çok önemlidir. Tedavi her hastaya özel olarak; hastalığın şiddetine, tutulan eklem sayısına, kan testlerine ve kişinin diğer sağlık durumlarına (karaciğer, böbrek, akciğer gibi) göre planlanır.

Hastalığın Seyrini Değiştiren İlaçlar (Temel Tedavi)

Romatoid artrit tedavisinin temelini, “hastalığın seyrini değiştiren ilaçlar” oluşturur. Bu ilaçlar yalnızca ağrıyı dindirmekle kalmaz; iltihabı baskılayarak eklem hasarını yavaşlatır veya durdurur ve eklem yapısını korur. Bu ilaçların birkaç ana grubu vardır:

• Geleneksel ilaçlar: Metotreksat, hidroksiklorokin, sülfasalazin gibi ilaçlar genellikle ilk tercih edilen, çoğunlukla hap şeklinde kullanılan ilaçlardır. Metotreksat, romatoid artrit tedavisinin köşe taşıdır ve birçok hastada etkilidir.

• Biyolojik ilaçlar: Geleneksel ilaçlara yeterli yanıt vermeyen hastalarda kullanılan, modern biyoteknoloji ile üretilmiş ilaçlardır (etanersept, adalimumab, abatasept, tosilizumab gibi). İğne veya damar yoluyla uygulanır.

• Hedefe yönelik yeni nesil ilaçlar: JAK inhibitörleri (örneğin tofasitinib) hap şeklinde kullanılan, biyolojiklere benzer etki gösteren ilaçlardır.

Bu ilaçların bazıları etkisini birkaç hafta içinde göstermeye başlar. Genellikle bir ilaçla başlanır; yeterli yanıt alınamazsa doz artırılır, başka bir ilaç eklenir veya değiştirilir. Amaç, hastalığı “remisyon” denilen sakin döneme sokmaktır.

Belirtileri Hızla Rahatlatan İlaçlar (NSAİİ ve Kortizon)

Hastalığın seyrini değiştiren temel ilaçlar etkisini gösterene kadar birkaç hafta geçebilir. Bu sürede ağrı ve şişliği hızla azaltmak için iki tür ilaç devreye girer:

• İltihap giderici ağrı kesiciler (NSAİİ): İbuprofen, naproksen gibi ilaçlar bu gruptadır. Ağrıyı ve eklemlerdeki iltihabı azaltırlar. Etkilerini tam göstermeleri için düzenli ve uygun dozda kullanılmaları gerekir. Mide kanaması, sıvı tutulması ve kalp üzerine etkileri gibi yan etkileri olabileceğinden, en düşük etkili dozda kullanılmaları önemlidir.

• Kortizon (steroid): Çok güçlü ve hızlı bir iltihap giderici etkiye sahiptir; ağrı, şişlik ve tutukluğu kısa sürede azaltır. Hap, kas/damar yoluyla ya da doğrudan ağrılı ekleme enjeksiyon şeklinde uygulanabilir. Özellikle temel ilaçlar henüz etki etmemişken veya bir atak döneminde kullanılır. Uzun süreli ve yüksek dozda kullanımı yan etkilere yol açabileceğinden, hedef mümkün olan en düşük dozda ve en kısa süre kullanmaktır.